Το πλαίσιο
Η υπόθεση των διασωστών της οργάνωσης Emergency Response Centre International (ERCI) και της ακτιβίστριας Σάρα Μαρντίνι αποτέλεσε για χρόνια μία από τις πλέον εμβληματικές δικαστικές εκκρεμότητες στην Ευρώπη γύρω από τα όρια της ανθρωπιστικής δράσης στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Ακολουθεί το πλήρες, τεκμηριωμένο χρονικό.
2015 – Η προσφυγική κρίση στο Αιγαίο
Το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2015, η Λέσβος βρίσκεται στο επίκεντρο των προσφυγικών ροών από τα τουρκικά παράλια. Χιλιάδες άνθρωποι φτάνουν καθημερινά στο νησί με φουσκωτές λέμβους. Η κρατική υποδομή αποδεικνύεται ανεπαρκής και δεκάδες εθελοντικές ομάδες και ΜΚΟ δραστηριοποιούνται στην ακτογραμμή.
Την ίδια περίοδο, η Σάρα Μαρντίνι, πρόσφυγας η ίδια από τη Συρία, φτάνει στη Λέσβο μαζί με την αδελφή της Γιούσρα, σε ένα ταξίδι που θα γίνει αργότερα διεθνώς γνωστό.
2016 – 2017: Δράση εθελοντών και ERCI
Το 2016–2017, η ERCI δραστηριοποιείται στη Λέσβο παρέχοντας υποστήριξη σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, πρώτες βοήθειες, διερμηνεία και ανθρωπιστική υποστήριξη μετά την άφιξη των προσφύγων στις ακτές.
Στην ομάδα συμμετέχουν Έλληνες και αλλοδαποί εθελοντές, μεταξύ αυτών η Σάρα Μαρντίνι, ο Σον Μπίντερ και ο Νάσος Καρακίτσος. Σύμφωνα με τις μεταγενέστερες καταθέσεις, η δραστηριότητα βασίζεται κυρίως σε οπτική παρατήρηση, καιρικές συνθήκες και δημόσιες πληροφορίες.
Αύγουστος 2018 – Συλλήψεις και βαριές κατηγορίες
Τον Αύγουστο του 2018, οι ελληνικές αρχές προχωρούν στη σύλληψη βασικών στελεχών και εθελοντών της ERCI. Συνολικά 24 άτομα κατηγορούνται για σειρά αδικημάτων, μεταξύ των οποίων:
- συγκρότηση και ένταξη σε εγκληματική οργάνωση
- διευκόλυνση παράνομης εισόδου αλλοδαπών
- κατασκοπεία και παράνομη χρήση ραδιοσυχνοτήτων
- νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα
Μέρος των κατηγορουμένων τίθεται σε προσωρινή κράτηση, προκαλώντας έντονη διεθνή αντίδραση από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
2019 – 2022: Μακρά προδικασία και καθυστερήσεις
Η υπόθεση εισέρχεται σε μακρά περίοδο προδικασίας, με αλλεπάλληλες αναβολές, μεταβολές στο κατηγορητήριο και έντονες νομικές αντιπαραθέσεις. Διεθνή μέσα και οργανώσεις, όπως η Διεθνής Αμνηστία και η Human Rights Watch, παρακολουθούν στενά την εξέλιξη, μιλώντας για πιθανή «ποινικοποίηση της αλληλεγγύης».
Ιανουάριος 2023 – Απαλλαγή για τα πλημμελήματα
Τον Ιανουάριο του 2023, ελληνικό δικαστήριο απαλλάσσει τους κατηγορούμενους για το σκέλος των πλημμελημάτων, λόγω δικονομικών ελλείψεων και έλλειψης επαρκών αποδεικτικών στοιχείων. Οι κατηγορίες κακουργηματικού χαρακτήρα, ωστόσο, παραμένουν ανοιχτές.
2024 – 2025: Επανεκκίνηση της υπόθεσης
Η υπόθεση επανέρχεται στο προσκήνιο με την παραπομπή των κατηγορουμένων στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Βορείου Αιγαίου. Η δίκη συγκεντρώνει εκ νέου διεθνές ενδιαφέρον, με παρατηρητές ξένων οργανισμών και εκτενή κάλυψη από ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης.
2026 – Η τελική δικαστική κρίση
Στις αρχές του 2026, μετά την ολοκλήρωση των απολογιών και της αποδεικτικής διαδικασίας, το δικαστήριο εκδίδει την απόφασή του. Κρίνεται ότι δεν στοιχειοθετείται εγκληματική οργάνωση, ούτε αποδεικνύεται οργανωμένη διευκόλυνση παράνομης εισόδου, βάζοντας τέλος σε μια δικαστική εκκρεμότητα που διήρκεσε σχεδόν επτά χρόνια.
Η απόφαση κλείνει έναν μακρύ κύκλο που ξεκίνησε εν μέσω της προσφυγικής κρίσης και εξελίχθηκε σε ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση για τα όρια της ανθρωπιστικής δράσης και της ποινικής ευθύνης.
Σύνταξη: offnetwork.gr — Διασταύρωση πηγών από DW, Rosa.gr, The Press Project, Stonisi.gr, διεθνή μέσα
