Η πρόσφατη αναφορά του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ σε ένα υπό σύσταση «Συμβούλιο Ειρήνης», το οποίο κατά τον ίδιο θα μπορούσε να αντικαταστήσει τον Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, επανέφερε στο προσκήνιο ερωτήματα για τη φύση, τον ρόλο και τα όρια της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας.
Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί έως τώρα, το «Συμβούλιο Ειρήνης» δεν αποτελεί διεθνή οργανισμό, ούτε προβλέπεται από κάποιον θεσμικό ή νομικό μηχανισμό διεθνούς δικαίου. Πρόκειται για μια πολιτική πρωτοβουλία συμβουλευτικού χαρακτήρα, η οποία θα λειτουργεί εφόσον συγκροτηθεί υπό την αιγίδα του Λευκού Οίκου και με κεντρικό ρόλο του ίδιου του Αμερικανού προέδρου.
Τι είναι το «Συμβούλιο Ειρήνης»
Με βάση τις δηλώσεις Τραμπ και διπλωματικές εκτιμήσεις, το προτεινόμενο όργανο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως:
- άτυπο φόρουμ πολιτικών παρεμβάσεων σε διεθνείς συγκρούσεις,
- μηχανισμός διαμεσολάβησης σε επιλεγμένες κρίσεις,
- πλατφόρμα άσκησης πίεσης εκτός των παραδοσιακών πολυμερών δομών.
Δεν προβλέπεται να διαθέτει μόνιμη γραμματεία, θεσμοθετημένη σύνθεση κρατών-μελών ή δεσμευτικές αρμοδιότητες. Ο χαρακτήρας του παραπέμπει περισσότερο σε εργαλείο πολιτικής επιρροής παρά σε συλλογικό διεθνή θεσμό.
Τι δεν είναι
Το «Συμβούλιο Ειρήνης» δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον ΟΗΕ, καθώς:
- δεν διαθέτει νομική υπόσταση βάσει διεθνών συνθηκών,
- δεν εκπροσωπεί κράτη-μέλη με ισότιμο τρόπο,
- δεν έχει εξουσίες ειρηνευτικών αποστολών, κυρώσεων ή δεσμευτικών αποφάσεων,
- δεν υποκαθιστά τα όργανα του ΟΗΕ, όπως το Συμβούλιο Ασφαλείας ή τη Γενική Συνέλευση.
Ανώτατοι αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών ξεκαθάρισαν ότι ο οργανισμός παραμένει ο μόνος διεθνώς αναγνωρισμένος πολυμερής μηχανισμός για ζητήματα διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.
Γιατί το επαναφέρει τώρα
Αναλυτές εκτιμούν ότι η πρόταση εντάσσεται στη μακροχρόνια κριτική του Τραμπ προς τους διεθνείς οργανισμούς, τους οποίους θεωρεί γραφειοκρατικούς και αναποτελεσματικούς. Παράλληλα, λειτουργεί ως πολιτικό μήνυμα προς το εσωτερικό ακροατήριο των ΗΠΑ, προβάλλοντας την εικόνα μιας προσωποκεντρικής και «αποφασιστικής» εξωτερικής πολιτικής.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο διεθνών συγκρούσεων και αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, όπου η αμφισβήτηση των πολυμερών θεσμών συνδέεται άμεσα με τη μετατόπιση ισορροπιών στο παγκόσμιο σύστημα.
Το ουσιαστικό διακύβευμα
Περισσότερο από μια εναλλακτική δομή ειρήνης, το «Συμβούλιο Ειρήνης» αναδεικνύεται ως πολιτικό αφήγημα: μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού του ρόλου των ΗΠΑ στη διεθνή σκηνή, έξω από τους παραδοσιακούς κανόνες της πολυμέρειας.
Το αν θα παραμείνει ρητορικό εργαλείο ή θα αποκτήσει πρακτική υπόσταση, παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Σύνταξη: offnetwork.gr — Διασταύρωση πηγών από Reuters, Associated Press, CNN, δηλώσεις ΟΗΕ και Λευκού Οίκου