Η Ιαπωνία ζει ένα πρωτόγνωρο δίλημμα, καθώς η κλιματική αλλαγή και η γήρανση του πληθυσμού συνδυάζονται σε μια διπλή κρίση που απειλεί την υγεία και την κοινωνική συνοχή. Το καλοκαίρι του 2025 καταγράφηκε ως το θερμότερο στην ιστορία της χώρας, με παρατεταμένους καύσωνες που προκάλεσαν δεκάδες χιλιάδες περιστατικά θερμοπληξίας. Μόνο από τον Μάιο έως τον Αύγουστο, 90.000 άνθρωποι νοσηλεύτηκαν, κυρίως ηλικιωμένοι, οι οποίοι λόγω φυσιολογίας, μοναξιάς ή κοινωνικών συνηθειών αδυνατούν να προστατευθούν επαρκώς.
Το 70% των Ιαπώνων αγροτών είναι άνω των 65 ετών, συνεχίζοντας να εργάζονται σε συνθήκες καύσωνα, ενώ το ποσοστό ηλικιωμένων που ζουν μόνοι τους αυξάνεται σταθερά. Η μοναξιά μετατρέπει την υγειονομική κρίση σε κοινωνικό φαινόμενο, με τα περιστατικά «μοναχικών θανάτων» να πολλαπλασιάζονται. Ενδεικτικό είναι ότι στην πλειονότητα των σπιτιών όπου σημειώθηκαν θάνατοι από θερμοπληξία, υπήρχε αλλά δεν λειτουργούσε κλιματιστικό, κυρίως λόγω οικονομικών περιορισμών.
Η κυβέρνηση εφαρμόζει σειρά μέτρων: επιδοτήσεις για αγορά κλιματιστικών, δημιουργία «σταθμών δροσιάς» σε δημόσιους χώρους, διανομή συσκευών ειδοποίησης θερμοπληξίας και χρήση τεχνολογικών λύσεων όπως βραχιόλια με αισθητήρες. Παράλληλα, τοπικές αρχές οργανώνουν εθελοντικά δίκτυα που επισκέπτονται ηλικιωμένους κατ’ οίκον, προσφέροντας πρακτική και ψυχολογική στήριξη.
Η προσωπική ιστορία του 84χρονου Τοσιάκι Μοριόκα αποτυπώνει το πρόβλημα: ζει μόνος, φοβισμένος από τη θερμοπληξία, με έναν φορητό συναγερμό στο πλευρό του. «Ήταν υπόσχεση να ζήσουμε μαζί με τη σύζυγό μου μέχρι τα 99», λέει δακρυσμένος, ενώ πλέον δίνει καθημερινό αγώνα με τη ζέστη και τη μοναξιά.
Η Ιαπωνία, η πιο γερασμένη χώρα στον κόσμο, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή μιας κρίσης που σύντομα θα αφορά και άλλα κράτη. Ο τρόπος που θα διαχειριστεί τη διπλή απειλή ίσως αποτελέσει διεθνές παράδειγμα για την προσαρμογή κοινωνιών που γερνούν σε ένα κλιματικά πιο εχθρικό περιβάλλον.