Δύο χρόνια μετά την αιματηρή επίθεση της 7ης Οκτωβρίου και την εκτεταμένη ισραηλινή επιχείρηση στη Λωρίδα της Γάζας, η διεθνής κοινότητα εισέρχεται σε μια νέα, πιο περίπλοκη φάση: αυτή της ανοικοδόμησης. Η ειρηνευτική συμφωνία που προωθείται υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών και συνυπογράφεται στην Αίγυπτο από περισσότερες από είκοσι χώρες, δίνει το έναυσμα για έναν αγώνα δρόμου όχι μόνο για την αποκατάσταση μιας κατεστραμμένης περιοχής, αλλά και για τον επανακαθορισμό ισορροπιών στη Μέση Ανατολή.
Η Γερμανία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της νέας προσπάθειας. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι το Βερολίνο «θα συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση της εκεχειρίας, στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και στην ανοικοδόμηση της Γάζας», επιβεβαιώνοντας ότι μέσα στις επόμενες εβδομάδες θα συγκαλέσει, από κοινού με το Κάιρο, διεθνή διάσκεψη για τον συντονισμό των έργων. Σύμφωνα με το γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών, η διάσκεψη θα λειτουργήσει ως «πολιτικός και τεχνικός οδηγός» για το πώς θα διοικηθεί η περιοχή στη μεταπολεμική εποχή, με ορίζοντα τη σταδιακή εφαρμογή της λύσης των δύο κρατών.
Η απόφαση της Γερμανίας να εμπλακεί ενεργά δεν είναι μόνο ανθρωπιστική, αλλά και στρατηγική. Μετά τον ενεργειακό πόλεμο που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το Βερολίνο αναζητά σταθερές σχέσεις με αραβικές χώρες και νέες δυνατότητες ενεργειακής συνεργασίας στη Μεσόγειο. Η συμμετοχή της στην ανοικοδόμηση της Γάζας προσφέρει την ευκαιρία να ενισχύσει τον ρόλο του ως «έντιμου διαμεσολαβητή» στην περιοχή, σε μια συγκυρία όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες και η ΕΕ επιχειρούν να επανασχεδιάσουν την πολιτική τους στη Μέση Ανατολή.
Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεφουλ, δήλωσε ότι «η ειρήνη χρειάζεται θεμέλια και αυτά δεν μπορούν να είναι ερείπια», επισημαίνοντας πως το πρόγραμμα ανοικοδόμησης θα επικεντρωθεί σε τέσσερις βασικούς άξονες: απομάκρυνση των ερειπίων, αποκατάσταση ύδρευσης και αποχέτευσης, κατασκευή προσωρινών καταφυγίων και αποκατάσταση της ενεργειακής υποδομής. Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει τη δημιουργία ενός «μηχανισμού λογοδοσίας» που θα διασφαλίζει ότι η οικονομική βοήθεια δεν θα καταλήγει σε πολιτικά ή στρατιωτικά χέρια.
Η Αίγυπτος αναλαμβάνει ρόλο πολιτικού συντονιστή και εγγυητή της συμφωνίας. Ο πρόεδρος Άμπντελ Φατάχ αλ-Σίσι, που φιλοξενεί τη Σύνοδο Κορυφής Ειρήνης στο Σαρμ ελ-Σέιχ, έχει ήδη διαμορφώσει μια κοινή ατζέντα με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Κατάρ. Το Κάιρο φιλοδοξεί να αποτελέσει τον ενδιάμεσο κρίκο ανάμεσα στο Ισραήλ, τη Χαμάς και τους διεθνείς χρηματοδότες, με διπλωματικούς κύκλους να εκτιμούν πως η Αίγυπτος θα επωφεληθεί και οικονομικά από τις συμφωνίες ανοικοδόμησης, ιδίως μέσω εταιρειών υποδομών και ενεργειακής μεταφοράς.
Το Κατάρ, παραδοσιακός χρηματοδότης έργων στη Γάζα, έχει δεσμευθεί για την ανακατασκευή σχολείων και νοσοκομείων, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αναλαμβάνουν να στηρίξουν έργα στέγασης και ύδρευσης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, με την υπογραφή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, προτείνουν έναν μηχανισμό εποπτείας της διαδικασίας υπό την αιγίδα της Διεθνούς Τράπεζας και του ΟΗΕ, προκειμένου να διασφαλιστεί διαφάνεια και έλεγχος στα κονδύλια που θα διατεθούν.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσα από το Ταμείο Γειτονίας και Συνεργασίας, ετοιμάζει πακέτο άνω των 5 δισ. ευρώ για ανθρωπιστικές και τεχνικές παρεμβάσεις, με τη Γαλλία, την Ελλάδα και την Κύπρο να συμμετέχουν ενεργά στην επιτροπή παρακολούθησης. Ελληνικές εταιρείες υποδομών έχουν ήδη εκφράσει ενδιαφέρον για έργα αποκατάστασης υδροδότησης, ενώ η Λευκωσία, λόγω γεωγραφικής εγγύτητας, προτείνει τη χρήση κυπριακών λιμανιών για τη μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας και δομικών υλικών.
Παρά τα σχέδια και τις δεσμεύσεις, το μέλλον της Γάζας παραμένει αβέβαιο. Αναλυτές εκτιμούν ότι η επιτυχία της ανοικοδόμησης θα εξαρτηθεί από τη συνεργασία ανάμεσα στο Ισραήλ και την Παλαιστινιακή Αρχή, καθώς και από το κατά πόσο θα αποκλειστεί η Χαμάς από τη διαχείριση των πόρων. Οι φόβοι για αναζωπύρωση της βίας ή για εκτροπή κονδυλίων σε ένοπλες ομάδες παραμένουν έντονοι, ενώ η απουσία μιας σαφούς πολιτικής μετάβασης καθιστά το εγχείρημα εύθραυστο.
Στο επίκεντρο, ωστόσο, βρίσκεται ο πληθυσμός της Γάζας. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, περισσότερο από το 70% των κατοικιών έχει υποστεί μερική ή ολική καταστροφή, ενώ οι βασικές υποδομές ύδρευσης και ηλεκτροδότησης λειτουργούν σε ποσοστό κάτω του 20%. Η UNICEF αναφέρει ότι ένα στα δύο παιδιά στη Γάζα υποσιτίζεται και ότι οι υπηρεσίες υγείας λειτουργούν οριακά. Το νέο σχέδιο ανοικοδόμησης φιλοδοξεί να καλύψει άμεσα αυτές τις ανάγκες, αλλά και να δημιουργήσει προϋποθέσεις κοινωνικής σταθερότητας κάτι που πολλοί χαρακτηρίζουν «την πιο δύσκολη ειρήνη μετά τον πόλεμο».
Η ανοικοδόμηση της Γάζας δεν είναι απλώς ένα τεχνικό εγχείρημα. Είναι ένα τεστ για το κατά πόσο η διεθνής κοινότητα μπορεί να συντονιστεί σε έναν κοινό ανθρωπιστικό και πολιτικό στόχο χωρίς να υποκύψει στις παλιές γεωπολιτικές αντιπαλότητες. Αν αποτύχει, η περιοχή κινδυνεύει να μετατραπεί ξανά σε πεδίο συγκρούσεων. Αν πετύχει, θα σηματοδοτήσει μια νέα εποχή για τη Μέση Ανατολή και ίσως το πρώτο βήμα για μια πιο σταθερή παγκόσμια ισορροπία.
Διασταύρωση στοιχείων: DW, Reuters, Politico EU, CNN International, ΟΗΕ (ενημέρωση έως 13/10/2025)
Επεξεργασία & σύνθεση ρεπορτάζ: offnetwork.gr