Δύο χρόνια μετά την αιματηρή επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ, η σύγκρουση στη Γάζα παραμένει ανοιχτή πληγή στη Μέση Ανατολή, με τις απώλειες να ξεπερνούν τους 67.000 νεκρούς και τις διαπραγματεύσεις για εκεχειρία να κινούνται αργά, μέσα σε ένα κλίμα βαθιάς καχυποψίας.
Η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 αποτέλεσε σημείο καμπής. Από νωρίς το πρωί, η Χαμάς εξαπέλυσε εκατοντάδες ρουκέτες κατά του Ισραήλ, ενώ ένοπλες ομάδες εισέβαλαν ταυτόχρονα σε τουλάχιστον επτά συνοριακά περάσματα. Οι μαχητές επιτέθηκαν σε κοινότητες και στρατιωτικές βάσεις, ενώ στο μουσικό φεστιβάλ “Supernova” σφαγιάστηκαν 260 νέοι άνθρωποι και δεκάδες απήχθησαν. Συνολικά, περισσότεροι από 1.200 Ισραηλινοί σκοτώθηκαν και 251 άτομα συνελήφθησαν ως όμηροι.
Στην άλλη πλευρά, η απάντηση του Ισραήλ υπήρξε άμεση και μαζική. Αεροπορικοί βομβαρδισμοί, χερσαίες επιχειρήσεις και πολιορκία της Λωρίδας της Γάζας προκάλεσαν έναν από τους πιο αιματηρούς πολέμους της τελευταίας εικοσαετίας. Σύμφωνα με το παλαιστινιακό υπουργείο Υγείας, έως τις 6 Οκτωβρίου 2025 οι νεκροί ανέρχονται σε 67.160, εκ των οποίων 19.424 παιδιά, ενώ περισσότεροι από 700.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί.
Ανεξάρτητες οργανώσεις, όπως το ισραηλινό ινστιτούτο ανθρωπίνων δικαιωμάτων B’Tselem και το The Lancet, εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός θυμάτων ενδέχεται να είναι έως και 40% υψηλότερος, λόγω της κατάρρευσης του συστήματος υγείας στη Γάζα. Επιτροπή του ΟΗΕ κατέληξε πρόσφατα στο συμπέρασμα ότι το Ισραήλ έχει διαπράξει γενοκτονία, επικαλούμενη τον αριθμό των νεκρών και την καταστροφή των υποδομών ζωής.
Την ίδια στιγμή, νέες πληροφορίες που αποκάλυψαν οι New York Times αναφέρουν ότι οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν στη διάθεσή τους ήδη από το 2022 ένα 40σέλιδο έγγραφο της Χαμάς, γνωστό ως “Jericho Wall”, που περιέγραφε λεπτομερώς το σχέδιο επίθεσης. Παρ’ όλα αυτά, το σχέδιο αγνοήθηκε ως «ανεφάρμοστο». Ισραηλινά μέσα, όπως η Haaretz, επιβεβαιώνουν πως η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία δεν έλαβε τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας, ενώ αξιωματικοί που βρίσκονταν στην περιοχή του φεστιβάλ Nova κατηγορούνται για σοβαρά επιχειρησιακά λάθη.
Στο διπλωματικό μέτωπο, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Χαμάς και Ισραήλ βρίσκονται ξανά σε εξέλιξη, με διαμεσολάβηση της Αιγύπτου, του Κατάρ και των Ηνωμένων Πολιτειών. Η Χαμάς ζητά άρση των πτήσεων ισραηλινών drones, διεύρυνση της αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης και χρονοδιάγραμμα αποχώρησης των ισραηλινών δυνάμεων, ενώ το Ισραήλ απαιτεί πλήρη αφοπλισμό και παράδοση των ομήρων. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι «το 90% των όρων έχει ήδη συμφωνηθεί», ωστόσο τα πλέον ακανθώδη ζητήματα παραμένουν ανοικτά.
Το σχέδιο που συζητείται περιλαμβάνει:
- Την απελευθέρωση όλων των ομήρων και την αποφυλάκιση περίπου 250 Παλαιστινίων βαρυποινιτών.
- Την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από μεγάλο μέρος της παραλιακής ζώνης.
- Τη δημιουργία πολυεθνικής δύναμης επιτήρησης με Αζέρους, Εμιρατινούς και Ινδονήσιους.
- Τη σύσταση παλαιστινιακής κυβέρνησης τεχνοκρατών υπό την επίβλεψη του “Συμβουλίου Ειρήνης”, με επικεφαλής τον Ντόναλντ Τραμπ και συμμετοχή διεθνών προσωπικοτήτων, ανάμεσά τους ο Τόνι Μπλερ.
Ωστόσο, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η πολιτική επιβίωση του Μπενιαμίν Νετανιάχου και οι εσωτερικές διαιρέσεις της Χαμάς καθιστούν το ενδεχόμενο μόνιμης ειρήνης μακρινό. Η διεθνής κοινότητα μιλά για «παράθυρο ευκαιρίας» που μπορεί εύκολα να κλείσει, εάν δεν υπάρξει ταχεία πρόοδος.
Δύο χρόνια μετά, η σύγκρουση έχει μετατραπεί σε έναν πόλεμο φθοράς που απειλεί να αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή. Η ανοικοδόμηση της Γάζας, που έχει ισοπεδωθεί σχεδόν ολοκληρωτικά, υπολογίζεται ότι θα χρειαστεί δεκαετίες. Εν τω μεταξύ, χιλιάδες οικογένειες παραμένουν εγκλωβισμένες ανάμεσα σε πολιτικά αδιέξοδα και ανθρωπιστική απόγνωση σε έναν πόλεμο που κανείς δεν δείχνει έτοιμος πραγματικά να σταματήσει.