Το καλοκαίρι του 2015, δύο νεαρές Σύριες αδελφές, η Σάρα Μαρντίνι και η Γιούσρα Μαρντίνι, επιβιβάζονται σε μια υπερφορτωμένη φουσκωτή βάρκα από τα τουρκικά παράλια με προορισμό τη Λέσβο. Κατά τη διάρκεια της επικίνδυνης θαλάσσιας διέλευσης, ο κινητήρας του σκάφους τίθεται εκτός λειτουργίας και η βάρκα αρχίζει να χάνει πλευστότητα. Οι δύο αδελφές, αμφότερες αγωνιστικές κολυμβήτριες από τη Δαμασκό, πέφτουν στο νερό και, επί ώρες, σπρώχνουν το σκάφος μέχρι την ακτή, επιτρέποντας την ασφαλή άφιξη δεκάδων επιβαινόντων.
Το περιστατικό θα αποτελέσει το σημείο μηδέν μιας ιστορίας που θα αποκτήσει παγκόσμια δημοσιότητα και θα μετατραπεί σε σύμβολο της προσφυγικής κρίσης της περιόδου 2015–2016.
Μετά την άφιξή τους στην Ελλάδα, οι δύο αδελφές ακολουθούν τη λεγόμενη Βαλκανική Οδό και καταλήγουν στη Γερμανία, όπου υποβάλλουν αίτηση ασύλου. Από εκεί και πέρα, οι διαδρομές τους διαφοροποιούνται.
Η Γιούσρα Μαρντίνι εγκαθίσταται στο Βερολίνο, εντάσσεται σε αθλητικό σύλλογο και επανέρχεται στον πρωταθλητισμό. Το 2016 επιλέγεται από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή να συμμετάσχει στους Ολυμπιακοί Αγώνες Ρίο 2016 ως μέλος της πρώτης Ολυμπιακής Ομάδας Προσφύγων, εκπροσωπώντας αθλητές που εκτοπίστηκαν λόγω πολέμου και διώξεων. Επαναλαμβάνει τη συμμετοχή της στους Ολυμπιακοί Αγώνες Τόκιο 2020, οι οποίοι διεξήχθησαν το 2021 λόγω της πανδημίας, και αναδεικνύεται σε διεθνές πρόσωπο αναφοράς για την ένταξη, τον αθλητισμό και την ανθεκτικότητα.
Παράλληλα, η Γιούσρα αναλαμβάνει ρόλο Πρέσβειρας Καλής Θέλησης της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, συμμετέχοντας σε εκπαιδευτικά και κοινωνικά προγράμματα που προωθούν τη συμμετοχή των προσφύγων στον αθλητισμό.
Η Σάρα Μαρντίνι, αντίθετα, επιλέγει να επιστρέψει το 2016 στη Λέσβο. Συμμετέχει σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης και σε δράσεις πρώτης υποδοχής προσφύγων, στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής κινητοποίησης που είχε αναπτυχθεί στο νησί εκείνη την περίοδο. Η δράση της εντάσσεται στο περιβάλλον άτυπων και οργανωμένων εθελοντικών πρωτοβουλιών που λειτουργούσαν συμπληρωματικά προς τις κρατικές δομές.
Το 2018, η Σάρα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πολύχρονης ποινικής διαδικασίας, μαζί με άλλους διασώστες και εθελοντές, με κατηγορίες που αφορούσαν μεταξύ άλλων τη διευκόλυνση παράνομης εισόδου και τη συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση. Η υπόθεση προκάλεσε έντονη διεθνή αντίδραση και άνοιξε ευρύτερη συζήτηση για τα όρια της ανθρωπιστικής δράσης, την ποινικοποίηση της αλληλεγγύης και την εφαρμογή του κράτους δικαίου στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δικαστική διαδικασία ολοκληρώθηκε τελικά με αθωωτική απόφαση, με το δικαστήριο να κρίνει ότι η δράση της δεν συνιστούσε εγκληματική δραστηριότητα.
Η ιστορία των δύο αδελφών αποτυπώθηκε και στον κινηματογράφο με την ταινία The Swimmers, η οποία ανέδειξε το ανθρώπινο κόστος του πολέμου, της προσφυγιάς και τη σημασία της ατομικής πράξης σε συνθήκες ακραίου κινδύνου.
Σήμερα, η Γιούσρα Μαρντίνι παραμένει ενεργή στον χώρο του αθλητισμού και της εκπαίδευσης προσφύγων, ενώ η Σάρα συνεχίζει να παρεμβαίνει δημόσια σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διάσωσης στη θάλασσα και προστασίας ευάλωτων πληθυσμών.
Δύο διαφορετικές διαδρομές, με κοινή αφετηρία τη θάλασσα του Αιγαίου, συνθέτουν μια ιστορία που υπενθυμίζει ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα και η αλληλεγγύη δεν αποτελούν αφηρημένες έννοιες, αλλά συγκεκριμένες πράξεις με πραγματικές συνέπειες.
Σύνταξη: offnetwork.gr — Διασταύρωση πηγών από DW, Reuters, UNHCR, IOC.