Delivery: Από πολυτέλεια σε ανάγκη μέσα στην ακρίβεια

Σε συνθήκες όπου η μαγειρική στο σπίτι έχει μετατραπεί σε διαχείριση κρίσεων, η επιλογή ανάμεσα σε μαγείρεμα και παραγγελία delivery καθορίζεται πλέον από τον οικογενειακό προϋπολογισμό, την κούραση και τη βεβαρημένη εργασιακή καθημερινότητα, όχι μόνο από τη γευστική προτίμηση ή την άνεση. Στοιχεία του ΙΕΛΚΑ (2024) δείχνουν ότι ένα βασικό σπιτικό γεύμα για δύο άτομα κοτόπουλο με ρύζι και σαλάτα κοστίζει συνολικά 4,70 €, δηλαδή 2,35 € ανά μερίδα, ενώ παραγγελία μέσω delivery στοιχίζει κατά μέσο όρο 7,50 € ανά μερίδα. Η διαφορά των τριών φορές χαμηλότερου κόστους στο σπίτι ισχύει αρκεί να υπάρχουν χρόνος, ενέργεια και μέσα για να μαγειρευτεί. Το 2023 ο πληθωρισμός τροφίμων έφτασε στο 9,8% και το 2024 ξεπέρασε το 7%, με έντονες ανατιμήσεις σε ελαιόλαδο (+69% σε δύο χρόνια), γαλακτοκομικά και δημητριακά, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Η Eurostat καταγράφει ότι από το 2022 η Ελλάδα υπερβαίνει σταθερά τον μέσο ευρωπαϊκό δείκτη πληθωρισμού τροφίμων. Επιπλέον, η ενέργεια έχει αθροιστική αύξηση 22% από το 2022, γεγονός που επιβαρύνει το κόστος παρασκευής ακόμη και το βράσιμο μακαρονιών έχει σημαντικό ενεργειακό κόστος. Με βασικό καθαρό μισθό 836 € (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ) και αγοραστική δύναμη μειωμένη κατά 11,5% από το 2021, τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν το 21,6% του εισοδήματος τους για τρόφιμα και μη αλκοολούχα, όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος είναι 16,9%. Δεν τρώμε περισσότερο· απλώς πληρώνουμε περισσότερο για τα ίδια προϊόντα. Πέρα από ζήτημα κόστους, το delivery λειτουργεί και ως λύση στην εξάντληση και τη μακρά εργασία: οι Έλληνες εργάζονται κατά μέσο όρο 41,1 ώρες εβδομαδιαίως μια από τις υψηλότερες επιδόσεις στην Ευρώπη γεγονός που εξαντλεί γονείς και μονογονεϊκές οικογένειες. Η επιστροφή στο σπίτι αργά, μαζί με τις υποχρεώσεις φροντίδας παιδιών ή ηλικιωμένων, καθιστά το delivery μονόδρομο. Ωστόσο, αυτή η «λύση ανάγκης» έχει επιπτώσεις: επιβαρύνει τον οικογενειακό προϋπολογισμό, δημιουργεί διατροφικές συνήθειες χαμηλότερης ποιότητας με επεξεργασμένα υλικά και ελλιπή έλεγχο συστατικών. Το Ινστιτούτο Prolepsis το 2023 τόνιζε αυξημένες διατροφικές ανισότητες και προβλήματα υγείας σε παιδιά. Το πρόβλημα αφορά και οικονομικά πιο εύρωστα νοικοκυριά, που όμως εξαντλούνται από την καθημερινότητα: μια σαλάτα στο σούπερ μάρκετ κοστίζει 4,20 €, τα μακαρόνια ακριβότερα κατά 26% σε δύο χρόνια και το φρέσκο κρέας πάνω από 9 €/κιλό. Ο χρόνος για σχεδιασμό μενού, ψώνια, μαγείρεμα και καθαριότητα περιορίζεται σε μια πολυτέλεια των λίγων. Όταν ο χρόνος συμπιέζεται και τα εισοδήματα λιγοστεύουν, το delivery παύει να είναι επιλογή βολής και γίνεται μονόδρομος επιβίωσης χωρίς να είναι θέμα «τεμπελιάς».